• २०७७ कार्तिक ६ गते बिहिवार

हाम्रो शिक्षा प्रणाली धेरै त्रुटिपूर्ण छ !

कुनै पनि देशको समग्र विकासको लागि त्यस देशको शिक्षा प्रणालीमा निर्भर गर्दछ, किनकि प्रत्येक व्यक्ति देशको प्रगतिको लागि जिम्मेवार हुन्छ र उसको ज्ञान, मूल्य र असल आचरणले मात्र देशलाइ उच्च उचाइमा पुग्न सक्छ! आजको शिक्षित वर्गले देशको अर्थव्यवस्था सुचारु रूपमा चलाउन सक्छ, तर यदि शिक्षा प्रणाली आफैं ठीक छैन भने देशको भविष्य अन्धकारमय हुन सक्छ, आज त्यहाँ राम्रो शिक्षा प्रणालीको आवश्यकता छ। समय जतिनै आधुनिकरण भएपनि बाल बालिकाको पहिलो पाठशाला भनेकै घर हो। उनीहरु ले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा को सुरुवात आफ्नो परिवार समाज र साथीहरु मार्फत हासिल गर्छन।

शिक्षा भनेको त्यस्तो हतियार हो जुन तपाईं सबैभन्दा ठूलो कठिनाइहरूको सामना गर्न सक्नुहुनेछ। यो शिक्षा हो जसले हामीलाई सहि र गलत बीचको भिन्नता देखाउँदछ। शिक्षाको बारेमा धेरै लेखिएको छ, अगाडि लेखिने पनि छ। यसको महत्त्व यसबाट अनुमान गर्न सकिन्छ, एक पटक रोजी रोटी उपलब्ध छैन भने यसमा शिक्षा को महत्त्वपूर्ण भूमिका काम गर्दछ। तसर्थ शिक्षा प्राप्त गर्नु हरेक नागरिक को मौलिक अधिकार हो।

आजकल शिक्षाको लागि नयाँ योजनाहरू जताततै विकास भइरहेको छ। तर विचार भनेको हाम्रो वर्तमान शिक्षा प्रणाली कस्तो छ र यसले कस्तो प्रकारको जीवन सिर्जना गरिरहेको छ र हाम्रो शिक्षा वास्तवमै कस्तो हुनुपर्दछ भनेर हेर्नुपर्दछ। हाम्रो शिक्षा प्रणाली धेरै त्रुटिपूर्ण भएको छ। यसलाई मेटाएर, हामीले त्यस्तो शिक्षा र दीक्षा बनाउनु पर्छ जसले हामी आफैंलाई जित्ने बनाउँदछ।

शिक्षाको केही उद्देश्य निर्धारित नभएसम्म शिक्षा प्रणालीमा कुनै सुधार हुन सक्दैन।यस देशको लोकतन्त्रलाई सफल बनाउन प्रत्येक बाल बालिकालाई सच्चा, इमानदार र मेहनती नागरिक बनाउनु एकदम आवश्यक छ। तसर्थ, शिक्षाको अन्तिम उद्देश्य नानि बाबुहरुलाई प्रजातान्त्रिक नागरिकतामा शिक्षित गर्नु हो। यसका लागि बाल बालिकाहरू स्वतन्त्र र स्पष्टसँग सोच्न र निर्णय लिन सक्ने क्षमताको विकास गर्न बिल्कुलै आवश्यक छ, ताकि नागरिकको रूपमा उनीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत निर्माण गर्न सक्नेछन् देशको सबै प्रकारका राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक र सांस्कृतिक समस्याहरूमा मनमनै सोच्न र मनन गरेर हामी आफ्नो विचार स्पष्ट रूपमा व्यक्त गर्न सक्दछौं।

बाल बालिका मा व्यावसायिक सीपहरूको प्रबर्धन गर्नु र यस उद्देश्य हासिल गर्न व्यावसायिक प्रशिक्षण आवश्यक छ। त्यसकारण विभिन्न पेशालाई पनि पाठ्यक्रममा उचित स्थान दिनुपर्दछ ताकि प्रत्येक नानि बाबु हरु आफ्नो रुचि अनुसार शिक्षा पूरा गरेपछि अपनाउने पेशा रोज्न सक्छ। शिक्षा केवल ज्ञान प्राप्त गर्नको लागि होइन, तथापि यसको अर्थ हो, आनन्दित हुने तरिकाहरू सिक्ने अरूलाई खुशी राख्ने तरिका सिक्ने, चुनौतीहरूको सामना गर्ने तरिका सिक्ने, अरूलाई सहयोग गर्ने तरिका सिक्ने, र अरूलाई कसरी व्यवहार गर्ने भनेर सिक्ने।

शिक्षा एक स्वस्थ खाना जस्तै हो जुन हामीलाई आन्तरिक र बाह्य दुवै पोषण गर्दछ। यसले हामीलाई आन्तरिक रूपमा बलियो बनाउँछ र हाम्रो व्यक्तित्व बनाएर र हामीलाई ज्ञान दिएर धेरै विश्वास दिन्छ। खराब बानी, गरीबी, असमानता, लैंगिक भेदभाव र यति धेरै सामाजिक मुद्दाहरू हटाउन राम्रो गुणस्तरिय शिक्षा आजको आवशयकता हो।

प्रगतिशिल नेपाली समाज भारत

प्रतिक्रिया दिनुहोस